మరల విచారించితే మంచము కిందే నుయ్యి

67.
మరల విచారించితే మంచము కిందే నుయ్యి 3-569

68.
నారాయణ నీ నామ మహిమలకు
గోరఁ బోవుటకు గొడ్డలి దగునా
పరిగిన పిచ్చుకపై బ్రహ్మాస్త్రము
దొరకొని వూరకె తొడగిన యట్లు
కొచ్చి కొచ్చి యొక కొండంత కనకము
వెచ్చపుఁ బోకకు వెలయిడినట్లు
కదిసి సముద్రము గడచి వోడలో
జిదిసి యినుము దెచ్చినయట్లు. 3-574

69.

కొండంత పసిఁడి కలగూరకె వెలయిడిన-
నిండిన వివేకులకు నేరమిది గాదా
గుఱుతుగల రత్నంబు గుగ్గిళ్ళు గొనఁగ వెల-
పఱచుటే తనబుద్ధి పాడౌట గాదా
కామధేనువుఁ దెచ్చి కాసుకె వెలకొసఁగ
కామించ నధికులకు కడుఁ గొరత గాదా. 3-

అన్నమయ్యఅధ్యాత్మసంకీర్తనలు - 3వ సంపుటం సమాప్తం.

యిసుక లెక్కవెట్టితే నెంతైనాఁ గలదు

౬౬.
యిసుక లెక్కవెట్టితే నెంతైనాఁ గలదు
అసముదించని పుణ్యాలటువంటివే

గోడ గడుగఁగఁ బోతేఁ గొనదాఁకా రొంపే
ఆడుకోలు తర్కవాదా లటువంటివే

మనసునఁ బాలు దాగితే మట్టు లేదు మేరలేదు
అనుగు సంసార భోగాలటువంటివే.౩-౫౬౮

యెంత వెలుఁగునకు నంతే చీకటి

౬౫.
యెంత వెలుఁగునకు నంతే చీకటి
యెంత సంపదకు నంతాపద
అంతటా నౌషధము పథ్యమునకు సరి.

చేసిన కూలికి జీతమునకు సరి
పూసిన కర్మ భోగము సరి
వాసుల జన్మము వడి మరణము సరి.

మొలచిన దేహము ముదియుటకును సరి
తలఁచిన దైవము తనలోను.౩-౫౬౬

పగలే రేయి యీబడిఁ గొన్ని జీవులకు

౬౩.
పగలే రేయి యీబడిఁ గొన్ని జీవులకు
వొగి నా రేయి పగలౌ నొకరికిని
నిలువెల్లా జేఁదే నెరిఁ గొన్ని వృక్షములు
కలదెల్లఁ దీపే కమ్మరఁ గొన్ని
ఇహమే పరము యెరిగితేఁ గొందరికి
మహిఁ బరమే ఇహము మరొకరికి.౩-౫౫౦

౬౪.
పలుచవులందు నెల్ల ప్రాణమే మిక్కిలి చవి
బలిమి తీపుల లోనఁ బ్రాణమే తీపు
యిలపైఁ బూజ్యుల లోన నింతులే కడుఁ బూజ్యులు.

తగు చుట్టరికాలలో ధనమే చుట్టరికము
జగతిఁ గట్టనికట్టు సంసారము
వగలైన గుణాలలో వైరమే నిజ గుణము.

తమలో నెవ్వరికైనాతమ జాతి తమ నేర్పు
తమకు నెక్కుడై తోఁచు తక్కువనరు.

ఎటువంటి అమృతగుళికలలాంటి మాటలు చెప్తున్నారన్నమయ్య గారు. ఆయన సంకీర్తనలలో నిక్షిప్తం చేసిన ఇటువంటి రత్నాలనేరుకొని మనమందరం మననం చేయటం, మన పిల్లలతో కూడా మననం చేయించటం మన బాధ్యత.

విత్తొకటి వెట్టితేను వేరొకటి మొలచునా

౫౯.
విత్తొకటి వెట్టితేను వేరొకటి మొలచునా. ౩-౪౭౮

౬౦.
ఈతని నెఱఁగ కుంటే నిల స్వామి ద్రోహము
ఘాతల నేఱు గుడిచి కాలువ పొగడుట.౩-౫౩౬
౬౧.
పక్కన లోహముఁ బరుసము దాఁకిన
యెక్కువ నంతా హేమమే కాదా
మేదినీశుఁ డేమెలుఁతఁ బెండ్లాడిన
సాదించ నేలికసానే కాదా.౩-౫౩౯
౬౨.
కనురెప్ప మూసితేనే కడదాఁగె జగమెల్ల
కనుదెరచినంతనే కలిగెఁ దాను
కడుపు నిండినంతనే కైపాయ రుచులెల్లా
బెడిదపు టాఁకలైతేఁ బ్రియ మాయను.౩-౫౪౧

ఏ విత్తనం నాటితే ఆ మొక్కే మొలుస్తుంది కాని వేరొకటి మొలవదు కదా.
శ్రీవేంకటేశుని నెరుగకుంటే అది స్వామి ద్రోహమే అవుతుంది. నది ప్రక్కన జీవనం సాగిస్తూ నదినే పొగడాలి కాని ఓ చిన్న కాలువను పొగిడితే ఎలా.
పరుసము తాకితే ఇనుము బంగారమౌతుందంటారు. రాజుగారు ఏ స్త్రీని పెళ్ళి చేసుకుంటే ఆమే నౌకర్లను సాదించటానికి రాణీగారవుతుంది కదా.
కనురెప్ప మూసితే అంతటా చీకటే. ఈ జగత్తంతా తనకు కనపడదు. కాని కన్నులు తెరిస్తే మళ్ళీ ఈ జగమంతా కనిపిస్తుందికదా. కడుపు నిండినవాడికి రుచులెల్లా కైపెక్కినట్లే ఉంటాయి. కాని కరకర ఆకలేసే వాడికి అన్నీ రుచికరంగానే అనిపిస్తాయి.

చెలఁగి యధర్మము వుట్టింప నీకేల సృష్టింపఁగ మరి నీకేల

౫౮.
చెలఁగి యధర్మము వుట్టింప నీకేల సృష్టింపఁగ మరి నీకేల
పులులను లేళ్ళ నొక్క కదుపుగా పులు మేపుదురటే మాధవుడా

గొనకొని పాషండుల దుర్భాషల క్రోధము సహింపరాదు
దనుజుల పుట్టువు వారలనుచు నిజతత్త్వజ్ఞానము నీ వియ్యవు
అనిశముఁ జూచిన వారికి మాకును అంతర్యామివి నీవు
పెనచి చీఁకటియు వెలుఁగును నొకచోఁ బెంచెదవేలా ముకుందుడా.

ఖలులు తామసపు దేవతార్చనలు కనుఁగొని యవి యోర్వగరాదు
నెలకొని వారలు నరకవాసులని నీ మీఁది భక్తియు నీ వియ్యవు
పొలుపుగ నిందరిలోపలఁ గ్రమ్మరఁ బూజగొనేటి వాడవు నీవే
చలమునఁ బుణ్యము పాపము నొకచో సరిచేతురటవే గోవిందుడా.౩-౪౬౯

తానెంత బ్రదుకెంత దైవమా నీ మాయ యెంత

౫౬.
పాడేము నేము పరమాత్మ నిన్నును
వేడుక ముప్పది రెండు వేళల రాగాలను.౩-౪౬౭


౫౭.
తానెంత బ్రదుకెంత దైవమా నీ మాయ యెంత
మానవుల లంపటాలు మరి చెప్పఁగలదా.

చెలఁగి నేలఁ బారేటి చీమ సయితమును
కలసి వూరకే పారుఁ గమ్మర నెందో మరలు
తలమోఁచి కాఁపురము ధాన్యములు గూడ పెట్టు
యిలసంసారము దనకిఁక నెంత గలదో.

యేడో బాయిటఁ బారే యీఁగ సయితమును
వాడుదేర నడవుల వాలి వాలి
కూడ పెట్టుఁ దేనెలు గొందులఁ బిల్లలఁ బెట్టు
యేడకేడ సంసార మిఁక నెంత గలదో.

హెచ్చి గిజిగాండ్లు సయిత మెంతో గూఁడు వెట్టు
తెచ్చి మిణుఁగురుఁ బురువు దీపము వెట్టు
తచ్చి శ్రీవేంకటేశ నీ దాసులు చూచి నగుదు-
రిచ్చలఁ దాని సంసారమిఁక నెంత గలదో. ౩-౪౬౮

పాపపు కొంపలో వారు పంచమహా పాతకులు

పాపపు కొంపలో వారు పంచమహా పాతకులు
కాపులకు పదుగురు కర్త లందరు
తాపికాండ్లారుగురు ధర్మాసనము వారు
చాపలమే పనులెట్టు జరిగీనయ్యా.

పలుకంతల చేను బండవెవసాయము
బలిమిఁ దొక్కీఁ గుంటి పసురము
తలవరులు ముగురు తగువాదు లేఁబైయారు
సొలసి అనాజ్ఞ కిందుఁ జోటేదయ్యా.

బూతాల పొంగటికే పొడమిన పంటలెల్లా
కోఁత వేఁత చూచుకొని కోరుకొటారు
యీతల శ్రీవేంకటేశ యిన్ని విచారించి నీ-
చేఁతే నిలిపితి విఁకఁ జెప్పేదేఁటిదయ్యా. ౩-౪౬౪

తీరుచు నతఁడే దిన కర్మంబది

౫౩.
తీరుచు నతఁడే దిన కర్మంబది
నూరిటి రుణ మొక నూలిపోఁగునా

తొల్లిటి కర్మము దోడఁ గుడుచుటకె
తెల్లమి జీవుఁడు దేహము మోచుట
వొల్లనన్నఁ బోదున్నంత కాలము

కోరిన కోర్కికి గురియగునందుకె
సారపు సంసార సంగమిది
నేరిచి బ్రదికేటి నెపమునఁ బోదది

తెంచని యాసలఁ దిప్పుటకే పో
పంచేంద్రియముల పంతమిది
చించినఁ బోదది శ్రీవేంకటపతి. ౩-౪౫౯

వొరుల వేఁడకవుంటే వున్నచోటే సుఖము

౫౨.
వొరుల వేఁడకవుంటే వున్నచోటే సుఖము
పరనింద విడిచితే భావమెల్లా సుఖము
సరవిఁ గోపించకుంటే జన్మ మెల్లా సుఖమే
హరిఁ గొలిచినవారి కన్నిటాను సుఖమే.

కానిపని సేయకుంటే కాయమే సుఖము
మౌనమున నుండితేను మరులైనా సుఖము
దీనత విడిచితేను దినములెల్లా సుఖము
అని హరిఁ దలచితే నంతటా సుఖమే.౩-౪౧౪.

మన్నునఁ బుట్టిన కాయము మన్నున నణగేటిదింతే

౪౯.
మన్నునఁ బుట్టిన కాయము మన్నున నణగేటిదింతే
మిన్నుల మీఁదికిఁ బోవదు మెరయుచు నెంతైనా
ధరపైఁ బుట్టిన దేహము ధరపై గిట్టున దింతే
పరమానందము గోరదు పైపై నెంతయినా.౩-౪౦౪
౫౦.
కలవి రెండే భూమి కామనిధానంబులు
జలజాక్షుడు నతని శరణాగతియు.౩-౪౧౨
౫౧.
వున్నతి దీపము వట్టి వొగి నూతఁ బడనేల
కాలము నేరు గుడిచి కాలువ వొగడ నేల.౩-౪౧౩

దేహముపై రోత తెలుసు కొనేటి వేళ

౪౮.
దేహముపై రోత తెలుసు కొనేటి వేళ
ఆహా యిదే హేయమై తోఁచును
మోహించి విషయాల మునిఁగిన వేళనిదె
యీహల నంతటిలోనే ఇతవులై వుండును.

చదివి నే పురాణాలు సారెకు వినేటి వేళ
అదివో విరతి ఘనమై వుండును
కదిసి సంసారసుఖకాంక్షలఁ బొందేటి వేళ
మది నన్నిటు మరచి మదమెక్కి వుండును. ౩-౩౯౮

మురికి దేహమొకటి మోచుక నీ వప్పటిని

౪౬.
మురికి దేహమొకటి మోచుక నీ వప్పటిని
మురికి దేహ సతుల మోవఁ గోరే వప్పటిని
కరకు హేయము గొంత కడుపున నించుకొని
తిరిగి హేయమే కాను తినఁబోయే వప్పటి. ౩-౩౯౧

౪౭.
ధావతిఁ దలిదండ్రులు తమ బిడ్డల తనువులఁ బంకము లంటినను
యే విధముల నీరార్చి పెంతు రటు ఇన్నిట నీవే గతి నాకు.౩-౩౯౨

ఆఱడిఁ బాము గరచినట్టివాఁడు దినఁబోతే

౪౩.
కన్నులు తెరచిన యప్పుడే కాన్పించున యీ లోకము
కన్నులు మూసినయప్పుడె కడగడ దా నణగు ౩-౩౫౭
౪౪.
ఆఱడిఁ బాము గరచినట్టివాఁడు దినఁబోతే
జాఱని వేఁప చేఁదైనాఁ జప్పనై తోఁచు
వీఱిడై సంసారపు విషమెక్కిన వానికి
చూఱలై హేయకాంతలు సుఖములై తోచును.౩-౩౬౭

౪౫.
వొగి నొడ్డె భాషలాడి వొడ్డెవాడనైతిని
తెగి తెలుఁగాడ నేర్చి తెలుఁగు వాడనైతి.౩-౩౭౯

భవరోగ వైద్యుడవు పాటించ నీవొకఁడవే

సాళంగనాట
భవరోగ వైద్యుడవు పాటించ నీవొకఁడవే
నవనీతచోర నీకు నమో నమో. IIపల్లవిII

అతివలనెడి సర్పా లధరాలు గఱచిన
తతి మదనవిషాలు తలకెక్కెను
మితిలేనిరతులఁ దిమ్మరివట్టె దేహాలు
మతిమఱచె నిందుకు మందేదొకో. IIభవII

పొలఁతులనెడిమహాభూతాలు సోఁకిన
తలమొలలు విడి బిత్తలై యున్నారు
అలరుచెనకులచే నంగములు జీరలాయ
మలసి యిందుకు నిఁక మంత్రమేదొకో. IIభవII

తరుణులకాఁగిలనే తాపజ్వరాలు వట్టి
కరఁగి మేనెల్ల దిగఁగారఁజొచ్చెను
నిరతి శ్రీవేంకటేశ నీవే లోకులకు దిక్కు
అరుదుసుఖాననుండే యంత్రమేదొకో.౩-౩౫౬

కొన్ని జంతువులు రోసిన హేయము కొన్ని జంతువుల కమృతము

౩౬.
నాలో నున్నాఁ డవు నన్నుఁ గావ(క) నీకుఁ బోదు
యీ లీలఁ బట్టు చీరె రవిచ్చిన వానివలె ౩-౩౩౮

౩౭.
రెప్పల తుద నివిగో రేపులు మాపులును ౩-౩౪౧

౩౮.
వెఱ్ఱి దెలిసి జగము వెస రోఁకలి చుట్టెను. ౩-౩౪౩.
౩౯.
వింతలై యడవిఁ గాసే వెన్నెలాయ బ్రదుకు ౩-౩౪౪.
౩౮.
కొన్ని జంతువులు రోసిన హేయము కొన్ని జంతువుల కమృతము
కొన్ని జంతువుల దివములే రాత్రులు కొన్ని జంతువులకు
కొందరు విడిచిన సంసారము మరి కొందరికి నది భోగ్యము
కొందరి వునుకులు వూర్థ్వలోకములు కొందరి వునుకులు పాతాళంబు
కొంతభూమి నటు చీఁకటి నిండినఁ గొంత భూమి వెన్నెల గాయు
కొంతట సురలును కొంతట నసురులు కోరికై కొనిరి జగమెల్లా.౩-౩౪౬.

కులమెంత గలిగె నది కూడించు గర్వంబు

౩౫.
కులమెంత గలిగె నది కూడించు గర్వంబు
చలమెంత గలిగె నది జగడమే రేచు
తలఁపెంత పెంచినాఁ దగిలించు కోరికలు
ధనమెంత గలిగెనది దట్టమౌ లోభంబు
మొనయుఁ జక్కదనంబు మోహములు రేచు
ఘనవిద్య గలిగినను కప్పుఁ బైపై మదము
తరుణులెందరు అయిన తాపములు సమకూడు
సిరులెన్ని గలిగినను చింతలే పెరుగు. ౩-౩౨౨

జంగిలి మనుజునకు సరుసఁ బాపమే చవి

౩౩.
జంగిలి మనుజునకు సరుసఁ బాపమే చవి
ముంగిట నిల్లాలుండఁగ ముట్టఁగోరుఁ బరస్త్రీల
సిరులు తనకుండినాఁ జేయి చాఁచుఁ బరులకు. ౩-౩౯౦

౩౪.
పెక్కు పురుషులలోన బెరశొకసతి యుంటే
యిక్కువై యందే నాఁటు నిందరి చూపు
చింతకాయ కజ్జాయము చేరి యిసుమంత వుంటే
అంతటనే నోరూరు నందరికిని. ౩-౨౯౩

చిచ్చు గాఁగిలించుకొంటే చిమిడించకుండునా

౩౧.
గుట్టు తెలియ ప్రాణము కూటి చేతిది
చేరి చెట్టడిచితేను చేటఁడు చుట్టరికాలు ౩-౨౪౮
౩౨.
చిచ్చు గాఁగిలించుకొంటే చిమిడించకుండునా
గచ్చుఁ బరస్త్రీలపొందు కాఁకుండునా
తచ్చి విషము మింగితే తలకెక్కకుండునా
పచ్చి సతులవలపు భ్రమయించ కుండునా

తెగి సముద్రము చొచ్చితే లోఁబడకుండునా
మొగి నింతులమాటలు ముంచకుండునా. ౩-౨౭౩

విని కందరి కొక్కటే వివరములే వేరు

౩౦.
విని కందరి కొక్కటే వివరములే వేరు
కనుచూపులు నొక్కటే కాంక్షలే వేరు
మనసూ నొక్కటే లోని మర్మములే వేరు
తనివియు నొక్కటే తనువులే వేరు.

లోకమును నోక్కటే లోను వెలుపల వేరు
వాకు లొక్కటే భాషల వరుసే వేరు
జోక నాహారమొకటే సొరిది రుచులే వేరు
కైకొన్న రతి యొకటే కందువలే వేరు.

పరిమళ మొక్కటే భాగించుకొనుటే వేరు
యిరవైన దొక్కటే యింపులే వేరు
అరిది శ్రీవేంకటేశ అన్నిటా నీ దాసుల
శరణాగతి యొక్కటే జాతులే వేరు. ౩-౨౩౮